X
تبلیغات
وبلاگ حسین ابراهیمی - کتاب آبیاری قطره ای و بارانی (اصول تهیه طرح های اج

 

پیشگفتار

استفاده بهینه از نهادهای کشاورزی و بویژه آب باعث ایجاد کشاورزی پایدار و تولید مطمئن غذای جمعیت رو به رشد خواهد شد.در کشورهای گرم و خشک مشابه ایران ، کشاورزی فاریاب درصد قابل توجهی از سطح زیرکشت را به خود اختصاص خواهد داد که باید نیازآبی محصولات با روشهای آبیاری در اختیار گیاه قرارگیرد. مناسب خواهد بود که بسته به شرایط اقلیمی، خاک، آب و گیاه از روشهایی استفاده گردد که راندمان آبیاری بالایی داشته و تلفات آب به حداقل برسد. روشهای آبیاری سطحی با راندمان بالا و آبیاری تحت فشار میتواند جایگزین روشهای سنتی گردد. برای رسیدن به این هدف لازم است دانش فنی طراحی، اجرا و بهره‌برداری از سیستمهای آبیاری افزایش یابد. خوشبختانه درسالهای اخیر درخصوص روشهای آبیاری تحت فشار توسط اساتید دانشگاه کتب مناسبی منتشر گردیده است.کتاب طراحی روشهای آبیاری تحت فشار (دکتر امین علیزاده) و کتاب آبیاری قطره‌ای (دکتر علیزاده) و کتاب آبیاری قطره‌ای (دکتر ضیا تبار احمدی) از جمله کتابهای مفید در این زمینه است که مطالعه این کتب به خوانندگان توصیه میشود.

کتاب حاضر در سال 1375 بصورت دستورالعمل طراحی توسط نگارنده و با همکاری آقای مهندس عابدیان در معاونت فنی زیربنایی وقت وزرات کشاورزی و با هدف بازآموزی و آموزش در دوره‌های آبیاری تحت فشار برای کارشناسان آبیاری تهیه گردید. از این مجموعه برای تدریس درس روش‌های آبیاری تحت فشار در گروه مهندسی آب و همچنین در دوره‌های تخصصی آبیاری تحت فشار استفاده گردیده‌است. هدف اصلی در این مجموعه آموزش طراحی روشهای آبیاری تحت فشار است و باطبع از ارائه موارد تئوری اجتناب شده است که درصورت نیاز، خوانندگان را به مطالعه کتب فوق‌الذکر توصیه مینمایم.

هدف اصلی از چاپ این کتاب طراحی گام به گام و کاربردی روش آبیاری بارانی و قطره‌ای است و در هر فصل مثال‌هایی ارائه شده است و در پایان هر فصل نیر نمونه‌ای از پروژه‌های واقعی، بطور کامل طراحی و لیست لوازم و آیتم‌های اجرایی نیز آورده شده است.این کتاب به دانشجویان رشته مهندسی آب و بویژه به کارشناسان این رشته که درزمینه طراحی و اجرای سیستمهای آبیاری بارانی و قطره‌ای در شرکت‌های مشاور، طراح و مجری فعالیت دارند توصیه میشود.

ازهمکاری معاونت محترم پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد و سرکارخانم لاجوردی که در زمینه چاپ کتاب همکاری داشته‌اند تشکر نمایم. از آقای دکتر حمیدرضا گلکارحمزیی یزد که زحمت ویراستاری علمی و جناب آقای محمد حسن داورپناه که در ویراستاری ادبی به این مجموعه کمک کرده‌اند تشکر نمایم. همچنین از آقایان مهندسین نیاسر(پیوست 3) مروی و فروزان(پیوست 2) و شیاسی (پیوست 1) از دانشجویان کارشناسی ارشد مهندسی آب که در تهیه و رسم نقشه‌ها کمک کرده‌اند تشکر میگردد.

                                                                                                        حسین ابراهیمی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

                                                                                                           بهار1390

 



 

 

فصل اول مقدمه و کلیات

13

1-1) مقدمه

14

2-1) ضرورت توسعه كمي روشهاي آبياري تحت فشار

15

3-1)سابقه تاریخی سیستمهای ابیاری و وضعیت فعلی

16

4-1) ضرورت توسعه كيفي روشهاي آبياري تحت فشار

17

5-1) مراحل توسعه روشهاي آبياري تحت فشار

18

6-1) مراحل دستيابي به يك سيستم كار در سطح مزرعه

19

7-1)آبياري تحت فشار

21

8-1)آبياري باراني

22

9-1)اجزاي تشكيل دهنده سيستم آبياري باراني

24

10-1)تقسیم بندی روشهای آبياري باراني

28

11-1)آبياري باراني كلاسيك

28

12-1)روشهای آبیاری مکانیزه

32

13-1) آبياري قطره اي Drip Irrigation

36

 14-1)انواع روشهاي آبياري قطره اي

38

15-1)اجزاي سيستم آبياري قطره اي

40

16-1)معیارهای انتخاب روش آبیاری

43

17-1)شاخصهای موثردر انتخاب روش آبیاری

44

18-1) اطلاعات مورد نیاز طراحی

57

(1-19نمونه فرم های طراحی

60

20-1) چک لیست طراحی

65

21-1)ارزیابی دفترچه طرح تهیه شده

67

فصل دوم مطالعات پایه

70

1-2)مقدمه                                                                  

71

2-2)روشهاي برآورد تبخير تعرق پتانسيل

71

3-2)معرفی نرم افزارهای برآوردتبخیرتعرق پتانسیل

84

4-2)تبخیرتعرق گیاهان

86

1-4-2)ضریب گیاهی

86

2-4-2)روش گام به گام محاسبه ضریب گیاهی

87

5-2)محاسبه عمق آبياري

94

6-2)دور آبياري

97

7-2)محاسبات نيازآبیاری

98

8-2)نياز آبشويي

99

1-8-2)نياز آبشويي جهت کنترل شوری

99

2-8-2)نياز آبشويي جهت کنترل سدیم

104

9-2)بارش موثر

109

10-2)نیاز خالص آبیاری

110

11-2)نیاز نا خالص آبیاری

111

12-2)عمق خالص و نا خالص آبیاری

111

13-2)هیدرومدول آبیاری

112

14-2)برنامه ریزی آبیاری

112

15-2)مثال  کلی فصل

113

فصل سوم طراحي آبياري باراني

119

1-3)مقدمه

120

2-3)روش طراحي سيستم آبياري باراني

120

3-3) اطلاعات لازم برای طراحی

120

4-3)پارامترهای طراحی

121

5-3)طراحي روش آبياري باراني کلاسیک

122

6-3)تعیین  پارامترهای طراحی

123

7-3)طرح اجزای سیستم آبیاری بارانی

128

1-7-3)معيارهاي انتخاب آبپاش

128

2-7-3)فرایند انتخاب آبپاش

129

3-7-3)مراحل انتخاب ابپاش و فواصل آبپاشی

133

4-7-3)ميزان پخش آب توسط آبپاش

137

5-7-3)تعیین  زمان آبياري

138

6-7-3)معیارهای تعيين آرايش سيستم

138

8-7-3)محاسبه لوله هاي جانبي

141

9-7-3) تعیین افت مجازدر لوله فرعی

143

10-7-3 (تعیین طول لوله فرعی

145

11-7-3)محاسبه افت اصطکاکی در لوله جانبی با یک قطر

150

12-7-3)محاسبه افت اصطکاکی در لوله جانبی با دو قطر

151

13-7-3)تعیین فشار لازم ابتدای لوله فرعی

154

14-7-3)لوله هاي اصلي و نيمه اصلي

155

15-7-3)طرح ایستگاه پمپاژ

159

16-7-3)محاسبه قدرت موتور

159

8-3)مثالهای طراحی آبیاری بارانی

162

پروژه شماره 1

188

فصل چهارم   سیستمهای آبیاری بارانی مکانیزه

219

1-4)مقدمه

220

2-4)مزايا و معايب روش آبياري عقربه ای ( سنترپيوت)

221

3-4)عمق ناخالص آبياري در آبیاری عقربه ای

225

4-4) ظرفيت مقدماتي دستگاه عقربه ای

229

5-4) شدت پخش آب در آبیاری عقربه ای

231

6-4)تعیین سرعت حرکت دستگاه عقربه ای

233

7-4)تنطیم زمان و سرعت حرکت دستگاه عقربه ای

234

8-4)مقدارریزش دستگاه عقربه ای

235

9-4)سرعت نفوذ آب در خاک

236

10-4)طرز قرارگیری آبپاشها دستگاه عقربه ای

236

11-4) زاویه پرتاب آب در آبپاش ها در آبیاری عقربه ای

237

12-4) طرح گان انتهايي دستگاه عقربه ای

239

13-4) هیدرولیک سیستم عقربه ای (سنترپیوت)

242

14-4)فشارلازم در ورودی دستگاه عقربه ای

245

15-4)محاسبه پارامترهای کاربردی در آبیاری عقربه ای

245

16-4) سیستم گان یا قرقره ای

251

17-4) مبانی طراحی آبیاری قرقره ای

253

1-17-4) شدت پخش آب در آبیاری قرقره ای

253

2-17-4) سرعت حرکت گان

254

3-17-4) عمق آبیاری در آبیاری قرقره ای

255

4-17-4) مساحت آبياري توسط دستگاه قرقره ای:

255

5-17-4) فاصله جابجایی دستگاه قرقره ای

256

6-17-4) محدوديت هاي آبياري در مرزها

258

7-17-4) مشخصات آبپاش در آبیاری قرقره ای

258

8-17-4) فشار كاركرد سيستم قرقره ای

259

18-4) پروژه آبیاری عقربه ای 

262

فصل  پنجم   طراحی روش آبیاری قطره ای

293

1-5)مقدمه

294

2-5)انواع روشهای آبیاری قطره ای  

294

3-5)اجزاي مشترک درسيستم های آبياري قطره اي

294

4-5)روش طراحي سيستم آبياري قطره ای

295

    1-4-5) جمع آوري اطلاعات لازم

295

     2-4-5)پارامترهای طراحی

295

5-5)  تبخیرتعرق واقعی گیاه

297

    1-5-5) اصلاح تبخيرتعرق واقعي(تعرق متوسط) برای روشآبیاری قطره ای

297

6-5) نياز خالص آبياري

299

7-5) نیاز ناخالص آبیاری

299

8-5) نیاز ناخالص روزانه یا حجم آب مورد نیاز برای هر درخت

300

9-5) تعيين عمق آبياري

302

10-5) تعیین درصد خیس شده

303

11-5) تعيين دور آبياري

310

12-5)تعداد قطره چکان برای هر درخت

310

13-5) مدت آبیاری

313

14-5) ایستگاه های آبیاری

315

15-5)محاسبه ظرفيت سيستم

316

16-5)هیدرومدول آبیاری

317

17-5) نمونه محاسبه پارامترهای آبیاری قطره ای دریک پروژه

319

18-5)محاسبات هیدرولیکی

330

    1-18-5) طرح لوله فرعی

330

    2-18-5)طول لاترال در زمین مسطح

332

    3-18-5) طرح لوله فرعی در اراضی شیب دار

337

19-5) طرح فشار ورودي لوله فرعي

344

20-5) طرح لوله هاي نيمه اصلي واحد آبياري

346

1-20-5)محاسبه افت در لوله های مانیفلد

346

2-20-5)تعیین فشار ابتدای مانیفلد

347

21-5) طرح لوله هاي اصلي

349

1-21-5)طرح لوله به روش اقتصادی

350

22-5)محاسبه فشار لازم در ابتداي خط اصلي

358

23-5)ایستکاه کنترل مرکزی

358

24-5) انتخاب کنترل مرکزی

360

25-5)محاسبه فشار لازم پمپاژ

368

27-5)پروژه آبیاری بابلر

387

فصل ششم ارزیابی روش های آبیاری تحت فشار

413

1-6 )مقدمه

414

2-6)اهداف ارزيابي

414

3-6) لزوم ارزيابي روش آبياري:

417

4-6) پارامترهاي ارزيابي

417

5-6)راندمان آبياري

418

6-6) يكنواختي توزيع آب در مزرعه

423

7-6) رابطه رياضي يكنواختي توزيع

424

8-6) رابطه بين DU و CU و ضريب تغييرات CV

426

9-6) توزيع هاي آماري ميزان پخش آب در آبياري باراني

427

10-6) رابطه PELQ,AE

428

11-6) رابطه PELQ,AELQ

429

12-6) رابطه PELQ و DU

430

13-6)تبديل پارامترهاي ارزيابي  از شبكه محاسباتي به كل مزرعه

430

14-6)ارزیابی روش آبیاری بارانی در مزرعه

431

15-6)مثال ارزیابی آبیاری بارانی

438

16-6)روش ارزيابي سيستم آبياري قطره أي

443

17-6) يكنواختي توزيع

444

18-6) راندمان آبیاری

445

19-6) مثال ارزیابی روش آبیاری قطره ای

446

فصل هفتم دستورالعمل بهره برداری از روش های آبیاری تحت فشار

453

7-1) مقدمه

454

2-7) دستورالعمل بهره برداري از سيستم پمپاژ

454

    1-2-7)نگه داري سيستم پمپاژ در زمان غير آبياري

455

    2-2-7)نگه داري و كنترل پمپ در زمان راه اندازي و شروع فصل آبياري

455

    3-2-7)نگه داري و كنترل سيستم پمپاژ در زمان  فصل آبياري

456

    4-2-7)عيب يابي سيستم پمپ

457

    5-2-7)بهره برداری از پمپها

460

    6-2-7)خاموش و روش كردن پمپ 

461

    7-2-7)مراقبتهاي دوره اي الكترو( نيروي محركه)

461

    8-2-7)آماده سازي ايستگاه پمپاژ

462

3-7) بهره برداری از كنترل مركزي

462

4-7)شيرفلكه‌ها و دستورالعمل بهره‌برداري صحيح از آنها

475

5-7)نگه داری و مدیریت خطوط لوله

476

6-7)تمهيدات لازم براي سرويس و نگهداري قطره‌چكان‌ها و لوله‌هاي آبده

479

پیوست شماره 1 معرفی نرم افزار cropwat

493

پیوست شماره 2 مشخصات لوله ها و تجهیزات

511

پیوست شماره 3 نمونه طراحی سیستم آبیاری در فضای سبز

533

پیوست شماره 4 نمونه مسائل آبیاری بارانی و قطره ای

553

پیوست شماره 5 نمونه نقشه های مورد استفاده در آبیاری بارانی و قطره ای

569

منابع

581